NAXÇIVAN MUXTAR RESPUBLİKASI

RƏSSAMLAR BİRLİYİ


  Qədim Naxçıvan diyarında aparılan beynəlxalq səviyyəli son ekspedisiyalar nəticəsində burada şəhər mədəniyyətinin 5000 illik bir tarixə malik olduğu sübuta yetirilmişdir. Bu gün həm də Nuh yurdu adlandırılan bu torpaqda bəşəriyyətin yeni sivilizasiya mərhələsinə məhz Gəmiqayadan qədəm qoyması artıq elmi cəhətdən də təsdiq olunmuş danılmaz faktdır. Buradakı müxtəlif məzmunlu və cürbəcür formalı qayaüstu rəsmlər çox mətləbləri anladaraq qədim tarixin qaranlıq pillələrini aydınladır. İrili-xırdalı daşlar üzərinə həkk olunmuş rəsmlər burada məskunlaşmış ilk sakinlərin - əcdadlarımızın yaradıcılığa, təsviri sənətə meylliliyindən, marağından soraq verir.

      Azərbaycanın qızıl əsri adlanan XII əsrdə qüdrətli Atabəylər dövlətinin paytaxtı olan Naxçıvan şəhəri artıq yaxın-uzaq ölkələrdə “Nəqşi-cahan” (dünyanın naxışı, incisi) kimi məşhurlaşmışdı. Artıq bu dövrdə banisi Əcəmi Əbubəkir oğlu olan “Naxçıvan memarlıq məktəbi” də formalaşıb yayılmağa başlamışdı. XIII-XIX əsrlərdə Naxçıvan diyarında xeyli sayda sənətkarlar – memarlar, rəssamlar, heykəltəraşlar, xəttatlar, nəqqaşlar, zərgərlər, dulusçular, digər dekorativ-tətbiqi sənət ustaları meydana gəlmişdir.
      XX əsrin əvvəllərində isə Naxçıvan torpağı Azərbaycan təsviri sənətinə ilk təhsilli, peşəkar və milli-realist boyakarlıq janrının banisi Bəhruz Kəngərlini bəxş etdi. 
      Artıq 1970-ci ildə muxtar respublikada kifayət qədər ittifaq üzvü olan rəssamın mövcudluğu onların yerli təşkilatda birləşmələrinə zəruri şərait yaratmışdı. Həmin ilin sonunda muxtar respublika rəssamları bu məsələ ilə əlaqədar Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının sədrinə müraciət edir. Rəssamlar İttifaqının İdarə Heyəti bu təşəbbüsə tərəfdar çıxaraq məsələni respublika rəhbərliyinə və SSRİ Rəssamlar İttifaqına çatdırır. 
       1971-ci ilin iyun ayında Naxçıvan Rəssamlar Təşkilatının yaradılmasına hazırlıq işlərinin tamamlanması barədə hökumət strukturlarına və Rəssamlar İttifaqına göstəriş verən ümummilli liderimiz yeni təşkilatın sədri vəzifəsinə bu məsələnin əsas təşəbbüskarı olan və hələ özünün Naxçıvanda işlədiyi illərdən istedadlı gənc teatr rəssamı kimi tanıdığı Məmməd Qasımovun namizədliyini tövsiyə edir.
      Beləliklə, 1971-ci il iyul ayının 5-də, Bakıda Azərbaycan Rəssamlar İttifaqı İdarə Heyətinin və ictimaiyyət nümayəndələrinin Naxçıvan rəssamları ilə birlikdə təsis yığıncağı keçirilmişdir. Təşkilatın sədri vəzifəsinə SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü, muxtar respublikanın əməkdar incəsənət xadimi Məmməd Qasımovun namizədliyi irəli sürülmüş və hesablayıcı komissiya seçilmişdir. Komissiyanın tərkibi Naxçıvan rəssamlarından (Şəmil Mustafayev (sədr), Rəcəb Rəcəbov, Məmmədəli İsmayılov) ibarət olmuşdur. Azərbaycan Rəssamlar İttifaqı Naxçıvan Təşkilatının səmərəli fəaliyyəti nəticəsində qısa müddət ərzində təşkilatın idarəsi və sərgi salonu üçün yer müəyyənləşdirilmiş, muxtar respublika rəssamlarının birgə sərgisi keçirilmiş, onların kataloqu hazırlanmış, həvəskar-gənc rəssamların ixtisas təhsillərinə diqqət artırılmış, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqı Fondunun Naxçıvanda nümayəndəliyinin yaradılması barədə məsələ qaldırılmış, ittifaq üzvləri olan yerli rəssamların SSRİ-nin müxtəlif şəhərlərinə yaradıcılıq ezamiyyətlərinə göndərilməsi işinə başlanılmışdır.
     Sonrakı illərdə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqı Naxçıvan Təşkilatının sədri vəzifəsində muxtar respublikanın tanınmış rəssamları – Abuzər Qardaşbəyov, Mircəlil Seyidov, Babək Abazərli fəaliyyət göstərmişlər. 
     2000-ci ildə Muxtar Respublika Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbovun təşəbbüsü və qayğısı ilə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının Naxçıvan Təşkilatı yeni əsasnaməsi olan müstəqil bir yaradıcılıq qurumuna – Naxçıvan Muxtar Respublikasının Rəssamlar Birliyinə çevrilmişdir. Birliyin sədri vəzifəsinə Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı Hüseynqulu Əliyev (sonralar xalq rəssamı) seçılmişdir. Bu dövrdən başlayaraq Naxçıvan Rəssamlar Birliyinin fəaliyyətində yenidən canlanma müşahidə edilmişdir. Rəssamlar Birliyinin sərgi salonunda görkəmli rəssamların əsərləri mühafizə olunur, təbliğ və nümayiş etdirilir, rəssamların yubileyləri qeyd olunur, onların kataloq və bukletləri çap olunur. Bununla yanaşı Rəssamlar Birliyinin sərgi zalında yaşlı və əlil adamların yaradıcılıq potensialının, qabiliyyət və bacarığının üzə çıxarılması məqsədilə mütəmadi olaraq satış sərgiləri keçirilir. Rəssamlar Birliyinin təşkilatçılığı ilə muxtar respublika rəssamları müxtəlif beynəlxalq sərgilərdə iştirak edir və öz layiqli qiymətlərini alırlar. 
Muxtar Respublikada yaşayıb yaradan rəssamların əsərlərinin dünyaya inteqrasiya edilməsinə böyuk imkanlar yaradılmış onlar hərtərəfli dövlət qayğısı ilə əhatə olunmuşlar. Sənətkarların yaradıcılıq səviyyələrini, bədii axtarışlarını fəallaşdıran amillər içərisində onlara fəxri adların, Prezident təqaüdlərinin verilməsi xüsusilə qeyd olunmalıdır. Dövlətin bu diqqət və qayğısını hiss edən rəssamlar da müvafiq olaraq respublika əhəmiyyətli tədbirlərdə yaxından iştirak edir, öz əsərlərində Azərbaycanı, onun ayrılmaz hissəsi olan doğma Naxçıvanımızı tərənnüm edirlər.